8 ตุลาคม พ.ศ. 2513 เป็นวันที่ มิตร ชัยบัญชา เสียชีวิตจากอุบัติเหตุ ขณะถ่ายทำฉากสุดท้ายของภาพยนตร์เรื่อง อินทรีทอง ที่บริเวณหาดดงตาล จังหวัดชลบุรี ซึ่งถ้ามิตร ชัยบัญชา หรือชื่อจริง พิเชษฐ์ ชัยบัญชา ยังมีชีวิตอยู่ ในปี 2565 นี้ มิตรจะมีอายุครบ 88 ปี

        ระหว่างปี 2501-2513 โลกตกอยู่ในภาวะสงครามเย็น ผู้คนมีความรู้สึกไม่มั่นคงต่อความปลอดภัยทางการเมือง บทบาทที่ได้รับในภาพยนตร์ของมิตร ชัยบัญชา จึงมักมาพร้อมกับสถานะวีรบุรุษผู้พาประเทศหลุดพ้นเงื้อมมือของกลุ่มก่อการร้ายข้ามชาติ หรือลัทธิคอมมิวนิสต์ รวมถึงภาพลักษณ์ความแข็งแรงและความเป็นสุภาพบุรุษ ซึ่งทำให้มิตรได้รับความนิยมทั้งในกลุ่มผู้ชมทั้งชายและหญิง

        ตลอดระยะเวลาเพียง 12 ปีในชีวิตการแสดง มิตรมีผลงานภาพยนตร์ถึง 266 เรื่อง หรือเฉลี่ยปีละ 22 เรื่อง ส่วนใหญ่เป็นภาพยนตร์ 16 มม. ซึ่งยังต้องพากย์เสียงสดในโรงภาพยนตร์ ทำให้แฟนภาพยนตร์แทบใม่เคยได้ยินเสียงจริงของมิตรมาก่อนเลย

        ภาพยนตร์เรื่อง มนตร์รักลูกทุ่ง (2513) ผลงานเรื่องท้ายๆ ในชีวิตของมิตร เป็นภาพยนตร์ 35 มม. เสียงในฟิล์มที่ประสบความสำเร็จด้านรายได้เป็นอย่างยิ่ง ทำให้ภาพยนตร์ยุคต่อๆ มา นิยมถ่ายด้วยฟิล์ม 35 มม. มากขึ้น จนมีผู้กล่าวว่า หนัง 16 มม. ได้ตายไปพร้อมกับมิตร ชัยบัญชา

คอลเลกชัน “พระเอกตลอดกาล” จากศูนย์วิทยบริการ

  - "มิตร ชัยบัญชา" พระเอกตลอดกาล  /  ท่านขุน บุญราศรี ; บรรณาธิการ ชรอใจ คันธพรสิริ  (2548) 927.9143 ท377ม

  - ความหมายแห่งชีวิตมิตร ชัยบัญชา  /  อิงคศักย์ เกตุหอม  (2545) 927.9143 อ714ค

  - มิตร ชัยบัญชา : พระเอกยอดนิยมตลอดกาล  (2552) 927.9143 ม575

  - ความทรงจำแด่มิตร ชัยบัญชา = Forever in my heart  /  อิงคศักย์ เกตุหอม  (2549) 927.9143 อ714ค

เรื่องและภาพประกอบ : รัชนก ทองขาวขำ