จาก “สุนันทอุทยาน” บนดาวดึงส์ สู่ “วังสวนสุนันทา” บนโลกมนุษย์: ตราเทพธิดาประณมมือบนก้อนเมฆ ซ่อนนัยการซ้อนทับของโลกสมมติเทพไว้อย่างไร?

        หากพูดถึงเครื่องหมายดั้งเดิมของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา (สมัยเป็นโรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัย) หลายคนคงคุ้นเคยกับ “รูปเทพธิดายืนประณมมือบนก้อนเมฆ” แต่ทราบไหมครับว่า แม้แต่ในบันทึกประวัติศาสตร์เอง ก็ยังไม่มีใครทันได้ถาม “ท่านอาจารย์นิลรัตน์ บรรณสิทธิ์วรสาสน์” อาจารย์ใหญ่โรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัยท่านแรก ผู้คิดค้นเครื่องหมายนี้ ว่าแท้จริงแล้วท่านต้องการสื่อถึงอะไรกันแน่?

        เมื่อลองนำหลักฐานและบันทึกต่าง ๆ มาผ่าน “การวิเคราะห์ร่วมกัน” เราจะพบความเชื่อมโยงที่น่าสนใจถึง 3 มิติ ดังนี้

     1. มิติเชิงสัญลักษณ์แห่งการระลึกถึง (Memorial Symbol): คนส่วนใหญ่มีความคิดเห็นตรงกันด้วยสามัญสำนึกว่า เทพธิดาบนก้อนเมฆ คือ สัญลักษณ์แทนพระองค์ สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี (พระนางเรือล่ม) ผู้เสด็จสวรรคตสู่สวรรคาลัย

     2. มิติเชิงวรรณคดีและเทพปกรณัม (Mythological Parallel):

ในตำนาน “สุนันทอุทยาน” บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ คือ สวนป่าอันรื่นรมย์ที่เกิดจากบุญญาธิการของพระนางสุนันทา มเหสีของพระอินทร์ เพื่อให้เหล่าเทพนารีได้มาพักผ่อน และระลึกถึงพระนาง

     3. มิติเชิงบริบทพื้นที่และสมมติเทพ (Historical Context): ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 5 ทรงเป็น “สมมติเทพ” ผู้สร้าง “วังสวนสุนันทา” ให้เป็นสวนป่าอันรื่นรมย์แก่พระมเหสี พระราชธิดา และข้าบาทบริจาริกา เช่นเดียวกับพระอินทร์สร้างสุนันทอุทยาน! การที่ตราสัญลักษณ์เป็น “เทพธิดา” จึงสอดรับกับทั้งชื่อสถานที่ พระนามของพระบรมราชเทวี และเหล่าสตรีเทพนารีที่เคยประทับ ณ วังสวนสุนันทาแห่งนี้อย่างแยบคาย

คิดว่าเครื่องหมาย “เทพธิดาบนก้อนเมฆ” ในมุมมองของคุณ สื่อถึงอะไรมากกว่าความงามทางศิลปะ?